Amacı: Biyolojik tehditlerin önlenmesi ve kontrol altına alınması için bilimsel araştırmalar yapılmasını, hızlı müdahale stratejileri geliştirilmesini, olası biyolojik tehdit yaratabilecek ajanların belirlenmesini ve listelenmesini, bunlara yönelik aşı araştırma ve geliştirme çalışmalarının yürütülmesini, küçük ölçekli aşı üretimi hazırlıklarının yapılmasını sağlamaktır.

Misyon-Vizyon: Misyonumuz, biyolojik terörizm riskine karşı hazırlıklı olunması ve toplumun sağlık güvenliğini artırmak amacıyla yenilikçi aşılar geliştirilmesi, biyolojik tehditlere karşı hızlı ve etkili yanıtlar sunulması, bu alanda ulusal ve uluslararası iş birlikleri  kurulmasıdır.

Vizyonumuz, biyolojik tehditler karşısında dünyanın önde gelen araştırma ve geliştirme merkezleri standartlarına uymak; halk sağlığını koruma ve biyogüvenliği sağlama konularında küresel liderlerle iş birlikleri  oluşturmaktır.

• Ar-Ge Uzmanı Dr. Gizem Öztürk

Standart Çalışma Prosedürleri: 

1. Tehdit Değerlendirme ve İzleme:

• Biyolojik tehdit ajanlarını güncel olarak izlemek ve değerlendirmek.
• Yeni ortaya çıkan biyolojik ajanları tanımlamak ve risk analizleri yapmak.

► Risk Tespiti ve Bilgi Toplama

• Kaynaklar:

• Ulusal ve uluslararası sağlık teşkilatları  , güvenlik ve istihbarat ajansları, akademik literatür ve bilimsel dergiler.

• Yöntemler:

• Potansiyel biyolojik ajanlara karşı aşı üretilebilmesi için bu biyolojik ajanların yayılması, potansiyel etkileri ve yayılma mekanizmaları hakkında veri toplanması;
• Geçmiş biyolojik saldırılar veya salgınlarla ilgili vaka çalışmalarının analiz edilmesi;
• Ortaya çıkan yeni hastalıklar ve biyolojik tehditler hakkında güncel verilerin izlenmesi;

yolları ile aşı çalışmalarına yön vermek.

► Risk Analizi ve Değerlendirme

• Risk Kriterleri: 

• Biyolojik ajana karşı aşı geliştirilme potansiyeli, geliştirilecek aşının üretim kolaylığı; biyolojik ajanın bulaşıcılığı, ölümcüllüğü, tedavi edilebilirliği, yayılma potansiyeli

• Değerlendirme Yöntemleri:

• Epidemiyolojik Modeller: Hastalık yayılma modelleri ve simülasyonları kullanılarak potansiyel yayılma senaryolarının incelenmesi;
• Tehdit Matrisi: Farklı biyolojik ajanların tehdit düzeylerine göre kategorize edilmesi ve risk faktörlerinin sıralanması;

yolları ile aşı çalışmalarında öncelik belirlemek.

► Erken Uyarı ve İzleme Sistemleri

• İzleme Ağı:

• Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, hastaneler, laboratuvarlar ve diğer sağlık kurumları ile iş birliği yapılarak erken uyarı ve izleme ağı kurulması;

• Veri Toplama ve Analiz:

• Biyolojik tehdit potansiyeli olan olayları hızlı bir şekilde tanımlamak ve izlemek için gerçek zamanlı veri toplama ve analiz sistemlerinin kullanılması;

• İletişim Protokolleri :

• Tehdit seviyesindeki ani bir değişiklik durumunda ilgili otoriteleri ve paydaşları bilgilendirmek için net iletişim protokollerinin oluşturulması;

yolları ile halk sağlığını koruma modelleri oluşturmak.

► Tehdit Raporlama ve İletişim

• Düzenli Raporlama:

• Biyolojik tehditlerle ilgili düzenli raporlar hazırlamak ve ilgili otoritelerle paylaşmak .

• Acil Durum Bildirimi:

• Tehdit seviyesinin yükselmesi durumunda Türkiye Aşı Enstitüsü acil durum müdahale planlarını  devreye sokmak.

► Gözden Geçirme ve İyileştirme

• Periyodik Değerlendirme:

• Tehdit değerlendirme ve izleme süreçlerini düzenli olarak gözden geçirmek ve iyileştirmek.

• Tatbikatlar:

• Acil durum senaryoları üzerinden tatbikatlar düzenleyerek hazırlık düzeyini değerlendirmek.

• Geribildirim Mekanizmaları:

• Sürekli olarak süreçlerden elde edilen geri bildirimleri toplamak ve standart çalışma planlarını güncellemek.

2. Araştırma ve Geliştirme:

♦ Biyolojik ajanlara karşı yeni aşı ve tedavi yöntemleri geliştirmek.

♦ Klinik denemeler ve laboratuvar testleri için standart çalışma planları belirlemek ve uygulamak .

► Proje Tanımlama ve Planlama

• Proje Seçimi:

• Öncelikli biyolojik tehditlerin belirlenmesi ve bu tehditlere yönelik aşı Ar-Ge projelerinin seçilmesi .
• Literatür taraması ve uzman görüşleri ile mevcut bilgi boşluklarının tespiti.

• Proje Planlama:

• Proje amaçları, kapsamı, bütçe, zaman çizelgesi ve gerekli kaynakların belirlenmesi.
• Risk değerlendirmesi ve yönetimi planlarının oluşturulması.

► Temel Araştırma ve Ön Çalışmalar

• Hedef Molekül ve Ajanların Tanımlanması:

• Biyolojik ajanların genomik ve proteomik profillerinin incelenmesi.
• Aşı geliştirme için uygun antijenlerin ve adjuvanların belirlenmesi.

• In Vitro ve In Vivo Deneyler:

• Hücre kültürleri ve hayvan modelleri kullanarak biyolojik ajanların etkilerinin incelenmesi.
• Potansiyel aşı ve tedavi bileşenlerinin toksisite ve etkinlik testlerinin yapılması.

► Aşı ve Tedavi Geliştirme

• Formülasyon Geliştirme:

• Aşı adaylarının formülasyonunun optimize edilmesi.
• Stabilite ve etkinlik analizleri yapılması.

• Preklinik Denemeler:

• Hayvan modelleri üzerinde aşıların immünojenik etkilerinin değerlendirilmesi.
• Güvenlik ve etkinlik açısından kapsamlı preklinik değerlendirmeler yapılması.

• Regülasyon ve Onay Süreçleri:

• Ulusal ve uluslararası regülatör otoritelerle iş birliği  yapılarak klinik denemelerin etik ve yasal gerekliliklerinin karşılanması.
• Onay için gerekli belgelerin hazırlanması ve sunulması.

► Sürekli İyileştirme ve Yenilik

• Geri Bildirim ve Gözden Geçirme:

• Proje sonuçlarının değerlendirilmesi ve başarısızlık sebeplerinin analizi.
• Sürekli olarak yeni teknoloji ve yöntemlerin entegrasyonu.

• Eğitim ve Gelişim:

• Ar-Ge ekibinin bilgi ve becerilerini artırmak için eğitim programları düzenlenmesi.
• Yeni araştırma alanları ve teknolojilere adaptasyon için düzenli eğitimler gerçekleştirilmesi.

3. Eğitim ve Farkındalık:

♦ Sağlık profesyonelleri ve kamuoyuna yönelik eğitim programları düzenlemek.

♦ Farkındalık artırıcı kampanyalar ve bilgilendirme materyalleri hazırlamak.

► Personel Eğitimi

• Kapsamlı Eğitim Programları:

• Biyolojik tehditlerin tanımı, bulaşma yolları, belirtileri ve korunma yöntemleri hakkında temel düzeyde eğitim sağlamak.
• İleri düzeyde teknik eğitim, laboratuvar güvenliği, acil durum müdahale prosedürleri ve biyogüvenlik protokolleri  üzerine odaklanmak.

• Eğitim Modülleri:

• Modüler eğitim programları geliştirilerek, personelin ileri seviyede bilgi edinmesini sağlamak.
• Online eğitim materyalleri, seminerler, çalıştaylar ve pratik tatbikatlar dahil olmak üzere çeşitli öğrenme araçları kullanılarak eğitimlerin kalitesini ve etkinliğini arttırmak.

• Düzenli Güncellemeler ve Yenileme:

• Biyolojik tehditler ve önlemler konusunda sürekli güncellenen eğitim materyalleri sağlamak.
• Personelin bilgilerini güncel tutmak için periyodik olarak yenileme kursları düzenlemek.

► Toplum Farkındalığı

• Kamuoyu Bilgilendirme Kampanyaları:

• Biyolojik tehditler hakkında halkın bilinçlendirilmesi için kampanyalar düzenlemek.
• El yıkama, hijyen, aşılanma ve bulaşıcı hastalıkların önlenmesi gibi temel sağlık önlemleri ile ilgili eğitimler düzenlemek.

• Bilgilendirme Materyalleri:

• Broşürler, posterler, videolar ve sosyal medya içerikleri gibi çeşitli bilgilendirme materyalleri hazırlamak ve dağıtmak.
• Toplumun farklı kesimlerine (örneğin; çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalara) hitap eden içerikler üretmek.

• Eğitim Etkinlikleri ve Seminerler:

• Okullar, üniversiteler, topluluk merkezleri ve işyerlerinde eğitim etkinlikleri düzenlemek.
• Halk sağlığı uzmanları, doktorlar ve diğer sağlık profesyonellerinin katılımıyla seminerler ve bilgilendirme oturumları gerçekleştirmek.

► Sağlık Profesyonelleri ve İlk Müdahale Ekipleri İçin Eğitim

• Uzmanlık Eğitimleri:

• Sağlık profesyonellerine ve ilk müdahale ekiplerine yönelik spesifik biyolojik ajanlar ve bunlarla ilgili hastalıklar hakkında derinlemesine eğitim sağlamak.
• Enfeksiyon kontrol önlemleri, kişisel koruyucu ekipman kullanımı ve biyolojik tehlike durumlarında yanıt verme protokolleri üzerine odaklanmak.

• Tatbikatlar ve Simülasyonlar:

• Gerçek dünyada karşılaşılabilecek senaryolar üzerinden tatbikatlar ve simülasyonlar düzenleyen ilgili kurumlar ile iş birliği  içerisinde olmak.
• Ekiplerin acil durumlara nasıl yanıt vereceklerini pratik yaparak öğrenmelerini sağlamak.

• İş birliği ve Koordinasyon Eğitimleri:

• Farklı kurumlar ve kuruluşlar arasında iş birliği ve koordinasyonun nasıl sağlanacağı konusunda eğitimler vermek.
• Çapraz işlevli ekiplerin birlikte çalışabilirliğini artırmak için tatbikatlar düzenlemek.

► Değerlendirme ve Geri Bildirim

• Eğitim Programlarının Değerlendirilmesi:

• Eğitim ve farkındalık programlarının etkinliğini düzenli olarak değerlendirmek.
• Katılımcılardan geri bildirim toplamak ve programların geliştirilmesine yönelik öneriler almak.

• Performans İzleme:

• Eğitim sonrasında personelin ve halkın biyolojik tehditlere karşı bilgi ve becerilerindeki gelişimi izlemek.
• Eğitimlerin hedeflerine ulaşıp ulaşmadığını değerlendirmek ve gerekli düzeltmeleri yapmak.

► Sürekli Gelişim ve Güncelleme

• Yeni Bilgiler ve Teknolojiler:

• Yeni biyolojik tehditler, teknolojiler ve yöntemler hakkında sürekli güncellenen eğitim içerikleri sağlamak.
• Ulusal ve uluslararası alanda ortaya çıkan en iyi uygulamaları izlemek ve mevcut eğitim programlarına entegre etmek.

4. İş birliği ve Koordinasyon:

♦ Ulusal ve uluslararası sağlık ve güvenlik kuruluşları ile iş birliği  yapmak.

♦ Acil durum planlarının koordinasyonu ve uygulanması için ilgili otoritelerle birlikte çalışmak.

► İlgili Paydaşların Belirlenmesi

• Ulusal Paydaşlar:

• Sağlık Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, AFAD, yerel sağlık otoriteleri ve belediyeler gibi ulusal ve yerel yönetim organları.
• Hastaneler, laboratuvarlar, üniversiteler ve araştırma enstitüleri gibi sağlık kuruluşları ve akademik kuruluşlar.

• Uluslararası Paydaşlar:

• Dünya Sağlık Teşkilatı  (WHO), Uluslararası Sağlık Regülasyonları (IHR), Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) gibi uluslararası sağlık örgütleri.
• Diğer ülkelerin sağlık ve güvenlik otoriteleri, sivil toplum kuruluşları ve uluslararası insani yardım kuruluşları.
• Kuzey Atlantik Antlaşması Teşkilatı (NATO)

► İş birliği Yapıları ve Protokollerinin Oluşturulması

• Memorandum of Understanding (MoU):

• İş birliği yapılacak kuruluşlarla karşılıklı anlaşmalar ve MoU'lar imzalamak. 
• Tarafların sorumluluklarını, kaynak paylaşımını ve bilgi alışverişini düzenleyen protokoller oluşturmak.

• Koordinasyon Komiteleri ve Çalışma Grupları:

• Farklı kuruluşlar arasında iş birliği ve koordinasyonu sağlayacak komiteler ve çalışma grupları kurmak.
• Düzenli toplantılar ve iletişim yolları belirlemek.

• Veri Paylaşımı ve Gizlilik:

• Tehdit değerlendirme ve müdahale süreçlerinde kullanılacak veri ve bilgilerin paylaşımı için protokoller  oluşturmak.
• Verilerin gizliliğini koruma ve sadece yetkili kişilere erişim sağlama politikaları geliştirmek.

► Bilgi ve Kaynak Paylaşımı

• Veri ve Bilgi Alışverişi:

• Tehdit analizleri, araştırma bulguları, epidemiyolojik veriler ve diğer ilgili bilgileri paylaşmak.
• Bilgi paylaşımını hızlandırmak ve etkinleştirmek için dijital platformlar ve iletişim kanalları kurmak.

• Kaynak Paylaşımı:

• Laboratuvar ekipmanı, test kitleri, kişisel koruyucu ekipmanlar, ilaçlar ve aşılar gibi kaynakların paylaşımını organize etmek.
• Acil durumlarda kaynakların hızlı bir şekilde dağıtılmasını sağlayacak lojistik planlar geliştirmek.

► Acil Durum Müdahale ve Kriz Yönetimi

• Ortak Müdahale Planları:

• Biyolojik tehditlere karşı ortak acil durum müdahale planları oluşturmak.
• Bu planların düzenli olarak gözden geçirmek ve güncellemek.

• Tatbikatlar ve Simülasyonlar :

• Farklı kuruluşların birlikte çalışabilirliğini ve koordinasyon yeteneklerini test etmek için tatbikatlar düzenlemek.
• Gerçekçi senaryolar üzerinden simülasyonlar gerçekleştirerek acil durum müdahale kapasitelerini değerlendirmek.

• Kriz İletişimi:

• Acil durumlarda halka yönelik bilgilendirme ve yönlendirme stratejileri geliştirmek.
• Medya ve diğer iletişim kanalları aracılığıyla bilgi paylaşımı ve kriz yönetimi sağlamak.

► Sürekli İyileştirme ve Eğitim

• İş birliği ve Koordinasyon Eğitimi:

• Tüm paydaşlar için düzenli iş birliği ve koordinasyon eğitimleri sağlamak.
• Ortak tatbikatlar ve çalıştaylar düzenleyerek pratik deneyim kazandırmak.

• Geri Bildirim ve Değerlendirme:

• İş birliği ve koordinasyon süreçlerinin etkinliğini düzenli olarak değerlendirmek.
• Tatbikatlar ve gerçek olaylardan elde edilen geri bildirimleri kullanarak süreçleri iyileştirmek.

► Uluslararası İş birliği ve Diplomasi 

• Uluslararası Anlaşmalar ve Taahhütler:

• Biyolojik tehditlerin yönetimi konusunda uluslararası anlaşmalara ve taahhütlere katılmak.
• Diğer ülkelerle bilgi ve teknoloji paylaşımını teşvik etmek.

5. Veri Yönetimi ve İletişim:

♦ Bilgi güvenliği ve gizlilik standartlarına uygun veri toplama, depolama ve paylaşım prosedürleri oluşturmak.

♦ Biyolojik tehditler ve üretilen aşılar konusunda doğru ve güncel bilgi paylaşımını sağlamak.

► Veri Toplama

• Veri Kaynakları:

• Sağlık kurumları, laboratuvarlar, acil durum merkezleri ve saha raporları gibi çeşitli kaynaklardan veri toplamak.
• Epidemiyolojik izleme sistemleri, biyosensör ağları ve mobil sağlık uygulamaları gibi teknolojik araçlar kullanarak veri elde etmek.

• Veri Türleri:

• Hastalık vakaları, bulaşıcılık oranları, ölüm oranları, aşılanma durumu ve diğer sağlık göstergeleri gibi çeşitli veri türlerini toplamak.
• Coğrafi veriler, çevresel faktörler ve sosyal belirleyiciler gibi ek verileri de dikkate almak.

• Veri Doğrulama ve Kalite Kontrol:

• Toplanan verilerin doğruluğunu ve güvenilirliğini sağlamak için kalite kontrol süreçleri oluşturmak.
• Yanlış verileri düzeltmek ve eksik verileri tamamlamak için sürekli izleme ve güncelleme yapmak.

► Veri Depolama ve Güvenlik

• Veri Depolama Çözümleri:

• Güvenli ve erişilebilir bir veri depolama altyapısı oluşturmak (bulut tabanlı çözümler, veri merkezleri vb.).
• Veri yedekleme ve kurtarma planları geliştirmek.

• Veri Güvenliği ve Gizlilik:

• Kişisel ve hassas bilgilerin korunmasını sağlamak için 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Hakkında Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri dikkate alınarak veri güvenliği politikaları hazırlamak ve protokolleri uygulamak.
• Veri erişim kontrolü ve yetkilendirme mekanizmaları kurmak.

• Veri Anonimleştirme ve Şifreleme:

• 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Hakkında Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri dikkate alınarak gizlilik ve güvenlik gerekleri doğrultusunda veri anonimleştirme ve şifreleme tekniklerini kullanmak.
• Veri ihlallerini önlemek için sürekli güvenlik izleme ve güncelleme yapmak.

► Veri Analizi ve Modelleme

• Veri Analiz Teknikleri:

• Toplanan verileri analiz etmek için istatistiksel yöntemler, makine öğrenimi algoritmaları ve veri madenciliği teknikleri kullanmak.
• Eğilim analizi, vaka kümelenmesi, risk değerlendirmesi ve yayılma modellemeleri gibi ileri analizler gerçekleştirmek.

• Veri Görselleştirme:

• Verileri daha anlaşılır hale getirmek için grafikler, haritalar ve gösterge panelleri gibi görselleştirme araçları kullanmak.
• Kullanıcı dostu veri sunumları oluşturarak karar alıcıların ve halkın bilgilendirilmesini sağlamak.

• Tahmin ve Senaryo Modelleme:

• Biyolojik tehditlerin potansiyel etkilerini tahmin etmek için senaryo modelleme ve simülasyon araçları kullanmak.
• Olası senaryolara göre hazırlık ve müdahale planları geliştirmek.

► Veri Paylaşımı ve İletişim

• İç ve Dış Paydaşlarla Veri Paylaşımı:

• Sağlık otoriteleri, acil durum yönetim ekipleri, araştırma enstitüleri ve diğer paydaşlarla 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Hakkında Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri dikkate alınarak veri paylaşımını sağlamak.
• Ulusal ve uluslararası düzeyde veri paylaşım protokolleri  oluşturmak ve uygulamak.

• Kamuoyu ve Medya Bilgilendirme:

• Kamuoyunu ve medya kuruluşlarını bilgilendirmek için düzenli raporlar ve açıklamalar hazırlamak.
• Kriz durumlarında hızlı ve güvenilir bilgi akışını sağlamak için medya ve sosyal medya platformlarını kullanmak.

• Veri İletişim Stratejileri:

• Bilgilendirici ve eğitici kampanyalar düzenlemek için veri iletişim stratejileri geliştirmek.
• Verilerin anlaşılır ve erişilebilir bir şekilde sunulmasını sağlamak için uygun dil ve görsel araçlar kullanmak.

► Sürekli İzleme ve Güncelleme

• Veri Akışlarının Sürekli İzlenmesi:

• Veri akışlarını sürekli olarak izlemek ve anormallikleri tespit etmek.
• Yeni tehditler ve değişen koşullar hakkında hızlı bilgi almak için erken uyarı sistemleri kullanmak.

• Veri Yönetim Sistemlerinin Güncellenmesi:

• Veri yönetim sistemlerini ve yazılımlarını sürekli olarak güncellemek ve geliştirmek.
• Yeni veri kaynakları ve teknolojilerle entegrasyonu sağlamak.

► Eğitim ve Kapasite Geliştirme

• Personel Eğitimi:

• Veri yönetimi, analiz, güvenlik ve kişisel verilerin korunması konularında personelin bilgi ve becerilerini artırmak için düzenli eğitim programları sağlamak.
• Veri analitiği ve görselleştirme araçları kullanımı konusunda uzmanlaşmayı teşvik etmek.

• Paydaşlarla Eğitim ve İş birliği:

• Paydaşlarla iş birliği yaparak veri yönetimi süreçleri hakkında ortak eğitim programları düzenlemek.
• En iyi uygulamaların ve standartların paylaşımını sağlamak.

6. Biyoterörizm ve Savunma Sıkça Sorulan Sorular

• Biyoterörizm nedir?
  Biyoterörizm, biyolojik ajanların (bakteri, virüs, toksin vb.) kendileri veya kısmi parçalarının kasıtlı olarak kullanılmasıyla toplum sağlığını tehdit eden terör eylemleridir. Amaç, halkta korku yaratmak, kaos oluşturmak ve geniş çapta zarar vermektir.
• Halk biyoterörizm tehditlerinden nasıl korunabilir?
  Halk, biyoterörizm tehditlerine karşı düzenli olarak önerilen aşıları yaptırarak korunabilir. Ayrıca, yetkili kurumların duyurularını takip etmek ve biyolojik tehditlere karşı alınan önlemleri uygulamak önemlidir. 
• Hangi biyolojik ajanlar biyoterörizmde kullanılabilir?
  Biyoterörizmde kullanılabilecek biyolojik ajanlar arasında şarbon (Bacillus anthracis), çiçek hastalığı (variola virus), veba (Yersinia pestis), botulinum toksini ve tularemi (Francisella tularensis) gibi patojenler yer alır.
• Biyoterör saldırısına maruz kaldığımı nasıl anlarım?
  Biyoterör saldırısına maruz kalındığında, olağan dışı hastalık kümeleri, nadir görülen enfeksiyonlar veya çok sayıda insanın aynı anda hastalanması gibi belirtiler ortaya çıkabilir. Bu durumda hemen sağlık yetkilileriyle iletişime geçilmelidir.
• Biyoterör saldırısında en yaygın kullanılan yöntemler nelerdir?
  Biyoterör saldırılarında yaygın olarak kullanılan yöntemler arasında havaya salınan aerosoller, kontamine gıdalar, su kaynaklarının zehirlenmesi veya bulaş olan yüzeyler yer alır. Bu yöntemlerle biyolojik ajanlar geniş kitlelere hızla yayılabilir.
• Türkiye Aşı Enstitüsü biyoterörizmle nasıl mücadele ediyor?
  Türkiye Aşı Enstitüsü, biyoterörizme karşı önleyici aşılar geliştirilmesini destekler, biyolojik tehditleri sürekli olarak izler, acil durumlarda hızlı müdahale kapasitesi sağlar, biyoterörizm ve savunma ile ilgili uzmanlara ve halka yönelik bilgilendirici içerikler sağlar ve eğitimler düzenler. Ayrıca, biyoterörizmle mücadele için ulusal ve uluslararası işbirlikleri yapar.
• Biyoterörizme karşı uluslararası işbirliği nasıl sağlanıyor?
  Biyoterörizme karşı uluslararası işbirliği, bilgi paylaşımı, ortak tatbikatlar, araştırma projeleri ve küresel izleme sistemleri aracılığıyla sağlanır. Türkiye Aşı Enstitüsü, bu işbirliklerinde aktif olarak rol almaktadır.

tae@tuseb.gov.tr