28 Temmuz Dünya Hepatit Günü
Viral hepatitin neden olduğu diğer hastalıkların anlaşılması ve farkındalığın artırılması amacıyla 28 Temmuz, Dünya Sağlık Teşkilatı tarafından Dünya Hepatit Günü olarak belirlenmiştir. 28 Temmuz tarihi, 1965 yılında hepatit B virüsünü bulan Nobel ödülü sahibi, Amerikalı Profesör Baruch Samuel Blumberg'in doğum günü olması nedeniyle seçilmiştir.
Bu yılki teması “Harekete geçme zamanı” olan Dünya Hepatit Günü’nde; dünyada her 30 saniyede bir kişinin hepatit kaynaklı bir hastalıktan yaşamını kaybetmesi göz önüne alınarak, hayatları kurtarmak ve sağlık sonuçlarını iyileştirmek için daha iyi önleme, tanı ve tedavi konusunda hızla harekete geçilmesi amaçlanmıştır.
En yalın ifadeyle karaciğerin iltihaplanması durumu olan Hepatit, kendi kendini sınırlayabilir veya siroz ya da karaciğer kanserine sebep olabilir. Hepatite, virüsler ve diğer mikrobiyolojik ajanlar neden olabilir. Ayrıca, bazı ilaçlar özellikle uzun süreli ve/veya hatalı kullanımı sonrasında, alkol ve bazı toksik maddeler ile otoimmün hastalıklar nedeniyle de hepatit gelişebilir.
Dünyada hepatitin en yaygın nedeni olan Hepatit virüslerinin A, B, C, D ve E olmak üzere beş ana türü vardır. Hepatit enfeksiyonu sessiz seyreder ve semptomların çoğu, hastalık ilerlediğinde ortaya çıkar. Hepatit A ve E enfeksiyonları kronik enfeksiyona neden olmamakla birlikte, şiddetli seyrederek karaciğer hasarına ve yaşam kaybına neden olabilir. Hepatit B, C ve D virüsleri ise kronik hepatite bu durum da siroz ve karaciğer kanserine neden olabilir.
Dünya Sağlık Teşkilatı verilerine göre 2022 yılında viral hepatit nedeniyle 1,3 milyon ölümün meydana geldiği tahmin edilmektedir. Bunların 1,1 milyonu hepatit B, 240.000’i hepatit C nedeniyle gerçekleşmiştir. Yaklaşık 304 milyon insan kronik hepatit enfeksiyonuyla yaşamaktadır. Her gün 6.000’den fazla kişi viral hepatit virüsüyle enfekte olmaktadır.
Ülkemizde yeni viral hepatit vaka sayılarını ve buna bağlı olarak ortaya çıkabilecek komplikasyonları önlemek amacıyla Türkiye Viral Hepatit Önleme ve Kontrol Programı (2018-2023) hazırlanmıştır. Program kapsamında multidisipliner bir yaklaşımla hastalığın bulaşmasının önlenmesine, erken tespitine ve tedaviye yönlendirilmesine yönelik çalışmalar yürütülmektedir.
Hepatit A, virüsle kontamine olmuş yiyecek ve suyun tüketilmesi veya bulaştırıcı bir kişiyle doğrudan temas yoluyla geçer. Sanitasyon (temizlik ve hijyen), gıda güvenliği ve bağışıklama, hepatit A’nın önlenmesinin en etkili yollarıdır. Ülkemizde hepatit A aşısı çocukluk döneminde 18. ve 24. aylarda olmak üzere iki kez uygulanmaktadır.
Hepatit B, en yaygın olarak doğum sırasında anneden çocuğa, güvenli olmayan cinsel ilişkiyle, güvenli olmayan enjeksiyonlar ve keskin alet yaralanmaları yoluyla bulaşır. Bebeklik ve erken çocukluk döneminde hepatit B enfeksiyonu geçirilmesi, vakaların %95’inde kronik hepatite yol açar. Bu nedenle, tüm gebelerin hepatit B yönünden taranması, bebeklerin ise doğumdan sonra tercihen ilk 24 saat içerisinde olmak üzere 1. doz aşılarının uygulanması, 1. ayda ve 6. ayda 2. ve 3. doz uygulamalarının yapılarak aşı serisinin tamamlanması özellikle önemlidir.
Ülkemizde hepatit A ve hepatit B aşı uygulamaları, çocukluk döneminde “Ulusal Çocukluk Dönemi Aşılama Takvimi” içerisinde ücretsiz olarak uygulanmaktadır. Bunun yanı sıra yetişkinlik döneminde de meslek, yaşam tarzı, sağlık durumu nedeniyle hastalık riski değerlendirilerek sağlık kuruluşlarında ücretsiz olarak uygulanmaktadır.
Hepatit C virüsünün bulaşmasında ana geçiş şekli güvenli olmayan enjeksiyon ve kontrol edilmemiş kan ve kan ürünlerinin transfüzyonudur. Hepatit C’ye karşı etkili bir aşı bulunmamaktadır. Bulaşmanın önlenmesi için güvenli enjeksiyon uygulamaları, güvenli kan ve kan ürünleri transfüzyonu sağlanmalıdır.
Hepatit D virüsü enfeksiyonu oluşması için hepatit B virüsü enfeksiyonunun varlığı gereklidir. Bulaşma bütünlüğü bozulmuş deri veya enfekte kan veya kan ürünleri ile temas yoluyla gerçekleşir. Hepatit B'ye karşı aşılama ve alınacak diğer önlemler hepatit D virüsü enfeksiyonunu önlemede etkilidir.
Hepatit E virüsü ise dünyanın gelişmekte olan bölgelerinde hepatit salgınlarının yaygın bir nedenidir ve gelişmiş ülkelerde giderek daha önemli bir hastalık nedeni olarak kabul edilmektedir. Özellikle gebelerde daha ağır hepatit tablosuna neden olan Hepatit E, sanitasyon ve gıda güvenliği sağlanarak önlenebilir. Güvenli ve etkili aşılar geliştirilmiştir ancak yaygın olarak kullanımı mevcut değildir.
Hepatitten korunmak için;
El yıkama başta olmak üzere kişisel hijyen uygulamalarına dikkat edilmelidir,
Hepatit A ve hepatit B virüsünün neden olabileceği enfeksiyonlardan korunmak için T.C. Sağlık Bakanlığı önerilerine uygun şekilde aşılar yaptırılmalıdır,
İğne, enjeksiyon araç gereçleri, dövme, kulak delme gibi uygulamaların malzemeleri, tıraş makinesi-bıçağı, diş fırçası, manikür ve pedikür için kullanılan aletler gibi kişisel malzemeler başka kişilerle paylaşılmamalıdır,
Cinsel yolla bulaşmanın önlenmesi için kondom kullanılmalıdır,
Erken tanı ve tedavi için sağlık kuruluşlarına zamanında başvurulmalıdır.
Hepatit virüsü kaynaklı ortaya çıkabilecek sağlık sorunları hakkında detaylı bilgilere sağlık kuruluşlarından ve bilimsel kaynaklardan ulaşabilirsiniz.
T.C. Sağlık Bakanlığı Ulusal Çocukluk Dönemi Hepatit B ve Hepatit A Aşı Takvimi (2020)
| Doğumda | 1.Ayın Sonu | 6.Ayın Sonu | 18. Ayın Sonu | 24. Ayın Sonu | |
| Hepatit B | I | II | III | ||
| Hepatit A | I | II |
Detaylı bilgi için: https://asi.saglik.gov.tr
