Streptococcus pneumoniae Tespitinde Yeni, Hızlı ve Kolay Bir Yaklaşım; İdrardan Yüksek Duyarlılıkla Pnömolizin Tayini Yapabilen Moleküler Baskılama Temelli Hızlı Test Kiti Tasarımı Projesi

Streptococcus pneumoniae konak hücrede por yapabilme potansiyeli olan toksinler üreten bakteriler sınıfındadır. Por oluşturmak için ise pnömolizin salgıladığından hastalığın her evresinde hasta idrarında pnömolizin proteini bulunmaktadır. Dünya literatüründe, idrardan antijen temelli pnömolizin analizi yapan test kitleri tasarlanmış fakat çapraz reaksiyon, idrarın karmaşık ve değişken pH yapısına sahip olması sebebiyle duyarlılığı düşük kaldığından etkin olarak kullanılamamıştır. Dolayısıyla Dünya literatüründe etkin bir şekilde Pnömokokal hastalıkların teşhisini sağlayabilen bir test kiti bulunmamaktadır. Bunun en büyük sebebi ise test kitlerinin antikor - antijen temelli olmasıdır. Bu spesifik etkileşim ortam koşullarından oldukça etkilenmekte, vücut sıvıları karmaşık yapılarda ve değişken pH’ larda olduğundan bahsi geçen test kitleri efektif çalışamamaktadır. Ayrıca antijenler pahalı, raf ömürleri kısa ve saklama koşulları sınırlı olduğundan duyarlılığı, kimyasal ve mekanik dayanımı yüksek ve maliyeti düşük bir alternatife ihtiyaç duyulmaktadır. Bu noktada antikor - antijen etkileşimini taklit edebilen, mekanik ve kimyasal direnci doğal alternatiflerine göre daha yüksek ve ortam koşullarından bağımsız işlevsellik gösterebilen daha düşük maliyetli bir seçenek olarak moleküler baskılanmış polimerler kullanmak buna benzer birçok hastalığın da yine aynı şekilde teşhisini kolaylaştıracak teknolojilerin önünü açacaktır.

Bu çalışmada; “fikirden ürüne” prensibi ile dünya literatüründe ilk defa, moleküler baskılama temelli, idrardan pnömolizin analizi yapabilen bir hızlı test kiti tasarlanarak hasta başı Streptococcus pneumoniae tespiti yapılabilmesi planlanmaktadır. Planlanan bu çalışmayla; dünyada ilk kez moleküler baskılama temelli bir hızlı test kiti ile Streptococcus pneumoniae’nin düşük maliyetli, basit ve etkin bir şekilde tespiti yapılabilecektir. Böylece bu hastalığın tanısı için kullanılan yüksek maliyetli ve yurt dışı menşeili ürünler yerine daha düşük maliyetli ve tamamıyla yerli/milli imkanlarla üretilecek bir ürün kullanılabilecektir. Bu da ülkemiz sağlık sistemi üzerindeki hastanelerde oluşan hastalık yükünün azaltılmasına ve mali yükün hafifletilmesine hizmet edecektir. Ayrıca hastalığın kolay şekilde ve erken teşhisi ile daha başlangıç evresinde tedaviye başlanabileceğinden daha kısa sürede ve belki de ayakta tedavi ile çözülebilen vaka oranı artacağından hastanelerin iş yükü azalacak ve hastaların hayat kalitesini arttıracaktır. 

Proje, Türkiye Aşı Enstitüsü Ar-Ge uzmanları ve araştırma personelleri tarafından yürütülmektedir.