İki Doz TURKOVAC Aşısı Uygulanması Sonrasında Katılımcılar Tarafından Bildirilen İstenmeyen Etkilerin Telefon Anketi Çalışması ile Değerlendirilmesi

TURKOVAC aşısı, Türkiye’de geliştirilmiş, üretilmiş ve ruhsatlandırılmış olan inaktif yani hastalığa neden olmayan ancak bağışıklık yanıtı oluşturan etkisizleştirilmiş virüs içeren bir COVID-19 aşısıdır.

Bu çalışmanın amacı, TURKOVAC aşısının Türkiye’de, 17 ilde yer alan, Sağlık Bakanlığı’na bağlı olan toplam 22 hastanede uygulanması sonrasında katılımcılar tarafından ikinci dozun sonrasında bildirilen istenmeyen etkilerin dağılımını ve bazı özelliklerini değerlendirmektir.

Bu çalışmada, 10 Ocak-18 Şubat 2022 tarihleri arasında, TURKOVAC aşısının uygulandığı 20.000 kişilik bir gruba birinci ve ikinci dozun uygulanmasını takiben üçüncü ve yedinci günlerde kişiler telefonla aranarak aşı sonrasında ortaya çıkabilecek istenmeyen etkilerin sorgulandığı bir anket sözel olarak uygulanmıştır. Ankette, ek olarak katılımcılar tarafından belirtilmiş olan diğer istenmeyen etkiler de kaydedilmiştir. Birinci dozu takiben, üçüncü günde 6023 kişi, yedinci günde ise 5345 kişi telefon anketine katılmayı kabul etmiştir. İkinci doz sonrasında ise hem üçüncü hem de yedinci günde 6501 kişi çalışmaya katılmıştır.

TURKOVAC aşısının ilk dozunu takiben; üçüncü günde yaklaşık her üç katılımcıdan biri (yüzde 36,6); yedinci günde ise her beş katılımcıdan biri (yüzde 22,5) tarafından bir istenmeyen etki yaşanmış olduğu bildirilmiştir. Aşının ikinci dozunu takiben herhangi bir istenmeyen etki bildirenlerin yüzdesi de üçüncü ve yedinci günler için benzer bulunmuştur.

Her iki doz için de en sık bildirilen istenmeyen etkiler aşının uygulandığı bölgeye özgü (lokal) istenmeyen etkilerdir (üçüncü günde birinci ve ikinci doz için sırasıyla %29,7 ve %29,0, yedinci günde birinci ve ikinci doz için sırasıyla %13,1 ve %13,6). Lokal istenmeyen etkiler arasında ise en sık bildirilen aşının uygulandığı bölgede ağrı (üçüncü günde birinci ve ikinci doz için sırasıyla %27,9 ve %28,6, yedinci günde birinci ve ikinci doz için sırasıyla %12,4 ve %13,4), sertlik (üçüncü günde birinci ve ikinci doz için sırasıyla %4,8 ve %3,4, yedinci günde birinci ve ikinci doz için sırasıyla %2,7 ve %2,1) ve şişlik (üçüncü günde birinci ve ikinci doz için sırasıyla %3,5 ve %2,7, yedinci günde birinci ve ikinci doz için sırasıyla %2,0 ve %1,8) olmuştur.

Halsizlik/yorgunluk (üçüncü günde birinci ve ikinci doz için sırasıyla yüzde 9,6 ve 8,9, yedinci günde birinci ve ikinci doz için sırasıyla yüzde 8,3 ve 8,4) ve baş ağrısı (üçüncü günde birinci ve ikinci doz için sırasıyla yüzde 7,9 ve 7,2, yedinci günde birinci ve ikinci doz için sırasıyla yüzde 8,0 ve 7,1) ise en sık bildirilen sistemik istenmeyen etkilerdir.

Her iki doz için de genç yaş grubunda olanlarda, aşının tekrarlayan dozlarında ve kadın cinsiyete sahip olmanın, herhangi bir istenmeyen etki bildirimini ve özellikle aşının uygulandığı bölgede ağrı ortaya çıkmasını arttırdığı bulunmuştur. Ek olarak kadın cinsiyete sahip olmak ise aşının uygulandığı bölgede artmış ağrı, şişlik, ateş ve günlük hayatı etkileme durumu ile ilişkili bulunmuştur.

Bu çalışmada, TURKOVAC aşısının her bir dozu sonrasında bildirilen istenmeyen etkilerin hızlı bir değerlendirilmesi yapılmıştır. Aşının her iki dozu için de aşılamayı takiben ilk 7 gün içerisinde iyi bir güvenlik düzeyine sahip olduğu görülmüştür. Bu bulguların toplum ve sağlık çalışanları için değerli bilgi olduğu ve aşıya karşı güven artışına katkı sağlayacağı da düşünülmektedir.

Bu çalışma, 33. Avrupa Klinik Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Kongresi’nde aşağıdaki isimle sunulmuştur:

Coskun A., Temel F., Ozelci P., Topal S., Ates İ., Cakir Koc R., Akdogan E., Kara A. Assessment of participant-reported adverse events following the two doses of inactivated SARS-CoV-2 vaccine through a telephone survey in Turkey. 33rd European Congress of Clinical Microbiology and Infectious Diseases (ECCMID), 15-18 April 2023, Copenhagen, Denmark.